ΣΤΟΝ ΑΠΟΗΧΟ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΑΒΡΙΕΛ ΓΑΡΣΙΑ ΜΑΡΚΕΣ*

         Οι κάτοικοι της Αρακατάκα, μιας μικρής κωμόπολης των 26.000 κατοίκων στη βορειοδυτική ακτή της Κολομβίας, ξύπνησαν τα χαράματα της περασμένης Τρίτης 6 Μαρτίου, από 80 κανιοβολισμούς που συμβόλιζαν τα 80στά γενέθλια του πιο διάσημου τέκνου της, του συγγραφέα Γαβριέλ Γαρσία Μάρκες. Έτσι άρχισε μια σειρά εκδηλώσεων προς τιμήν του.

         Ήταν ένα βροχερό κυριακάτικο πρωινό, τότε στις 6 Μαρτίου του 1927. Μόλις είχαν χτυπήσει οι καμπάνες της εκκλησιάς. Σ’ ένα φτωχόσπιτο με ξύλινους τοίχους και τσίγκινη σκεπή, οι φωνές της θείας Φρανκίσκας, ανάμεσα στο θόρυβο της βροχής που έπεφτε ανελέητα, ξεσήκωσαν τη γειτονιά: «Αγόρι, αγόρι! Φέρτε ρούμι, πνίγεται!». Κι αφού απελευθέρωσαν το παιδί από τον ομφάλιο λώρο που είχε τυλιχτεί στο λαιμό του, οι υπόλοιπες γυναίκες του σπιτιού έτρεξαν να ραντίσουν το μωρό με αγιασμό. Το πρώτο όνομα που τους ήλθε στο νου ήταν Γαβριέλ, απ’ τον πατέρα του, και Χοσέ από τον πολιούχο άγιο της Αρακατάκα. Έτσι γεννήθηκε ο Γαβριέλ Χοσέ Γαρσία Μάρκες που, στη λαμπρή συγγραφική του πορεία, έμελλε να χαρίσει στην πατρίδα του το Νόμπελ Λογοτεχνίας 1982.

         Οι σκονισμένοι δρόμοι της Αρακατάκα, λοιπόν, διακοσμήθηκαν την Τρίτη, ανήμερα των γενεθλίων του, με εκατοντάδες κίτρινες πεταλούδες, τις οποίες πολλές φορές ο συγγραφέας επικαλείται στο έργό του. Παράλληλα, πρόσωπα του μυθιστορήματος «Εκατό χρόνια μοναξιάς», που θεωρείται από τα σημαντικότερα έργα της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας παρελάσανε φορώντας κουστούμια εποχής. Μια θεόρατη τοιχογραφία στόλιζε την είσοδο της πόλης με τη φωτογραφία του και τη φράση: «Αισθάνομαι Λατινοαμερικάνος οποιασδήποτε χώρας, αλλά χωρίς ποτέ να εγκαταλείψω τη νοσταλγία του τόπου μου, στον οποίο επέστρεψα μια μέρα κι ανακάλυψα ότι, ανάμεσα στη πραγματικότητα και τη νοσταλγία, βρισκόταν η πρώτη ύλη του έργου μου».

         Εφημερίδες, ραδιοφωνικοί σταθμοί, τηλεοπτικά δίκτυα σ’ όλες τις ισπανόφωνες χώρες τιμούν τον Γάβο  (υποκοριστικό του Γαβριέλ) με αναρίθμητα αφιερώματα. Ο ραδιοφωνικός σταθμός Radio Cadena Nacional αφιέρωσε μεγάλο μέρος του προγράμματός του, μεταδίδοντας αποσπάσματα από το βιβλίο, σε 20 γλώσσες. Στην Ισπανία 80 συνολικά διανοούμενοι, καλλιτέχνες και πολιτικοί συναντήθηκαν στην Casa de América της Μαδρίτης για να τιμήσουν τον κολομβιανό συγγραφέα διαβάζοντας, ο καθένας με τη σειρά του, επτά σελίδες από το βραβευμένο μυθιστόρημα. Η κολομβιανή κυβέρνηση εγκαινιάζοντας «το έτος Γαρσία Μάρκες» ανακοίνωσε ότι θα ανακαινίσει το σπίτι όπου γεννήθηκε ο συγγραφέας. Όλα αυτά είναι μερικά απ’ όσα έχουν προγραμματίσει για να τον τιμήσουν. Έπεται η συνέχεια. Ο Μάρκες που ζει στο Μεξικό, εξέφρασε τη λύπη του που δεν παρέστη στα εγκαίνια των εκδηλώσεων.

         Κλείνοντας τα ογδόντα του χρόνια, ο Γάβο μπορεί να ισχυριστεί ότι πέρασε με επιτυχία τις δύο πιο σοβαρές δοκιμασίες της ζωής του. Η πρώτη ήταν μια αρρώστια ύπουλη και επίμονη, την οποία ευτυχώς νίκησε. Η δεύτερη ήταν το βραβείο Νόμπελ, που του απονεμήθηκε σχετικά νωρίς, το 1982. «Όποιος παίρνει το Νόμπελ γρήγορα πεθαίνει», έλεγε η μητέρα του. Όμως εκείνος κατάφερε όχι μόνο να ζήσει, αλλά και να συνεχίσει να γράφει. Το χρωστάει στο πείσμα του, στον έρωτά του για τη ζωή, και στον έρωτά του για τη γυναίκα του, τη Μερσέντες, που τον συντροφεύει από τα χρόνια της εφηβείας του.

         Την περασμένη εβδομάδα έλεγε σ’ έναν μεξικανό δημοσιογράφο τις δυσκολίες που είχε για να πληρώσει τα ταχυδρομικά τέλη ώστε να στείλει τα χειρόγραφα του βιβλίου «Εκατό χρόνια μοναξιάς» σ’ ένα εκδοτικό οίκο στην Αργεντινή. Έστειλε λοιπόν, τότε, το μισό έργο διότι δεν του έφταναν τα χρήματα. Από λάθος του όμως έστειλε το δεύτερο μέρος. Όταν του τηλεφώνησαν από την Αργεντινή για να του ζητήσουν και το πρώτο μέρος, χρειάστηκε να βάλει ενέχυρο διάφορα κουζινικά για τα έξοδα αποστολής. Αυτό που τις πρώτες εβδομάδες της έκδοσής του πούλησε 15.000 αντίτυπα μόνο στο Μπουένος Άιρες και μέχρι τώρα υπολογίζεται ότι έχει πωλήσει γύρω στα 30 εκατομμύρια κι έχει μεταφραστεί σε 35 γλώσσες.

         Κι είναι παρήγορο να βλέπεις πως, σε μια χώρα που παλεύει απεγνωσμένα να βρει μια διέξοδο στα τόσα προβλήματά της, όπως είναι τα ναρκωτικά, τα καρτέλ, η εγκληματικότητα, δίνουν τόση μεγάλη σημασία και τιμούν, όπως πρέπει έναν λογοτέχνη τους δίνοντας έναν διεθνή χαρακτήρα στις εκδηλώσεις. Εμείς συνεχίζουμε κάτι τέτοια να τα περνάμε στα ψιλά, εστιάζοντας το ενδιαφέρον μας στα τζούφια τηλεοπτικά θεάματα και γιουροβίζιον, δέσμιοι της Τι-βι και του καναπέ μας. Ας παραδειγματιστούμε, λοιπόν κι εμείς ανάλογα.

Στράτος Δουκάκης

mithymnaios@gmail.com

* Αυτή είναι η σωστή προφορά στα "καστεγιάνικα"- ισπανικά